กำเนิดและการค้นพบ
1 กรกฎาคม 2025: กล้องสำรวจ ATLAS ในชิลีตรวจพบวัตถุรหัส A11pl3Z ซึ่งถูกจัดชื่อว่า 3I/ATLAS หรือ C/2025 N1 อย่างเป็นทางการ — นับเป็นวัตถุข้ามระบบสุริยะ (interstellar object) ดวงที่ 3 ที่ตรวจพบได้ในระบบสุริยะของเรา.
ภายหลังการวิเคราะห์วงโคจรพบว่า 3I/ATLAS มี วงโคจรแบบไฮเปอร์โบลิก (hyperbolic) ซึ่งแปลว่าไม่ได้ถูกจับโดยแรงโน้มถ่วงของดวงอาทิตย์ในระยะยาว และมีต้นกำเนิดจากนอกระบบสุริยะอย่างแน่นอน.
---
ลำดับเหตุการณ์สำคัญ (Timeline)
1. ก่อน 1 กรกฎาคม 2025: มีภาพย้อนหลัง (pre-discovery) พบวัตถุนี้อยู่ในภาพถ่ายตั้งแต่เดือนมิถุนายน 2025 ซึ่งช่วยยืนยันว่าไม่ใช่วัตถุพื้นบ้านในระบบสุริยะของเรา.
2. 21 กรกฎาคม 2025: กล้อง Hubble Space Telescope ถ่ายภาพวัตถุช่วงที่อยู่ห่างจากโลกโดยประมาณ 4.5 ร้อยล้าน กิโลเมตร แสดงให้เห็นโคม่า (coma) แบบเบลอรอบแกนกลาง.
3. ปลายสิงหาคม – กันยายน 2025: สารสนเทศจาก SPHEREx และอีกหลายกล้องแสดงว่า 3I/ATLAS กำลังปล่อยก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ในอัตราสูงผิดปกติ และเริ่มแสดงสีเขียวรอบโคม่าของมัน.
4. 3 ตุลาคม 2025: วัตถุทำการเฉียดผ่านดาวอังคาร (Mars) ที่ระยะประมาณ 0.19 AU (ประมาณ 30 ล้าน กิโลเมตร) เพื่อเป็นโอกาสให้อาณาจักรอวกาศหลายแห่งทำการสังเกตการณ์.
5. ประมาณ 29 ตุลาคม 2025: คาดว่า 3I/ATLAS จะเข้าใกล้ดวงอาทิตย์ที่สุด (perihelion) ที่ระยะราว 1.36 AU – 1.4 AU (ประมาณ 210 ล้าน กิโลเมตร) ซึ่งอยู่ภายในวงโคจรของดาวอังคาร.
6. กลาง ธันวาคม 2025: จะเข้าช่วงใกล้โลกที่สุดในระยะราว 1.8 AU (ประมาณ 270 ล้าน กิโลเมตร) แต่ยืนยันว่าไม่มีความเสี่ยงต่อโลก.
---
พฤติกรรมที่แปลกและน่าสังเกต
แกนกลาง (nucleus) ของ 3I/ATLAS ถูกประเมินขนาดอยู่ระหว่าง 320 เมตร ถึง 5.6 กิโลเมตร ซึ่งถือว่า “เล็ก-ใหญ่แปรผันสูง” เมื่อเทียบกับดาวหางทั่วไป.
3I/ATLAS เริ่มแสดงโคม่าหรือหางได้ในระยะไกลกว่าระยะปกติสำหรับดาวหางทั่วไป — ที่ระยะยังอยู่ไกลกว่าดาวพฤหัสบดี (Jupiter) จึงถือว่าเป็นพฤติกรรมผิดปกติ.
มีการปล่อยก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์และฝุ่นจำนวนมาก สำหรับวัตถุที่มาเยือนในระบบสุริยะ ซึ่งอาจบ่งชี้ว่าแหล่งกำเนิดของวัสดุนี้มาจากสภาพแวดล้อมที่แตกต่างจากระบบสุริยะของเรา.
การเคลื่อนที่ของมันโคจรร่วมกับระนาบของระบบสุริยะ (คล้ายวงโคจรของดาวเคราะห์) ทำให้นักวิทยาศาสตร์ตั้งข้อสังเกตว่าอาจเป็นการเข้าแบบไม่สุ่ม — แต่ส่วนใหญ่ยังถูกตีความว่าเป็น “ลำดับทางธรรมชาติ” มากกว่า.
---
ทำไม 3I/ATLAS ถึงสำคัญ
เพราะเป็นผู้มาเยือนจากนอกระบบสุริยะ จึงถือว่าเป็น “โอกาสทางวิทยาศาสตร์” ที่ไม่เหมือนใครในการศึกษาวัสดุแรกเริ่มของระบบดาวอื่น และเปรียบเสมือน “ตัวอย่างที่เดินทางมาหาเรา”
ข้อมูลจาก 3I/ATLAS อาจช่วยให้นักวิทยาศาสตร์เข้าใจว่า ระบบสุริยะของเราเป็นอย่างไร และเหตุใดจึงมีเงื่อนไขให้ชีวิตเกิดขึ้น — เป็นคำถามใหญ่ที่มนุษยชาติกำลังหาคำตอบ
---
อ้างอิงหลัก:
NASA Science – Comet 3I/ATLAS overview
LiveScience – New images show giant jet on 3I/ATLAS
TheSkyLive – Month-by-month observing guide
AstroNews sources on unusual behaviour of 3I/ATLAS
Tags:
เรื่องราวอวกาศ